CHESTER, Minn. — Hoe lang iemand op één been kan staan, is een veelzeggendere maatstaf voor veroudering dan veranderingen in kracht of looppatroon, volgens nieuw onderzoek van de Mayo Clinic.
Een goed evenwicht, spierkracht en een efficiënte loop dragen bij aan de onafhankelijkheid en het welzijn van mensen naarmate ze ouder worden. Hoe deze factoren veranderen, en in welk tempo, kan clinici helpen programma’s te ontwikkelen om gezond ouder worden te garanderen. Individueel kunnen mensen hun evenwicht trainen zonder speciale apparatuur en eraan werken om het in de loop van de tijd te behouden.
In deze studie ondergingen 40 gezonde, onafhankelijke mensen ouder dan 50 loop-, evenwichts-, grijpkracht- en kniekrachttesten. De helft van de deelnemers was jonger dan 65; de andere helft was 65 jaar en ouder.
In de evenwichtstests stonden de deelnemers in verschillende situaties op krachtplaten: op beide voeten met ogen open, op beide voeten met gesloten ogen, op het niet-dominante been met ogen open en op het dominante been met ogen open. Bij de tests met één been konden de deelnemers het been waarop ze niet stonden op de gewenste plek houden. De tests duurden elk 30 seconden.
Staan op één been – met name het niet-dominante been – vertoonde de hoogste mate van achteruitgang met de leeftijd.
“Evenwicht is een belangrijke maatstaf, omdat het naast spierkracht ook input vereist van het gezichtsvermogen, het vestibulaire systeem en de somatosensorische systemen”, aldus Kenton Kaufman, PhD, hoofdauteur van de studie en directeur van het Motion Analysis Laboratory van de Mayo Clinic. “Veranderingen in evenwicht zijn opmerkelijk. Als je een slecht evenwicht hebt, loop je het risico om te vallen, of je nu beweegt of niet. Vallen vormt een ernstig gezondheidsrisico met ernstige gevolgen.”
Onbedoelde valpartijen zijn de belangrijkste oorzaak van letsel bij volwassenen van 65 jaar en ouder. De meeste valpartijen bij ouderen zijn het gevolg van evenwichtsverlies.
In de andere tests:

Onderzoekers gebruikten een op maat gemaakt apparaat om de grip van de deelnemers te meten. Voor de kniekrachttest zaten de deelnemers in een zittende positie en kregen ze de opdracht hun knie zo krachtig mogelijk te strekken. Zowel de grip- als de kniekrachttest werden aan de dominante kant uitgevoerd. De grip- en kniekracht vertoonden significante afnames per decennium, maar niet zo sterk als het evenwicht. De gripkracht nam sneller af dan de kniekracht, waardoor het veroudering beter kan voorspellen dan andere krachtmetingen.
Voor de looptest liepen de deelnemers heen en weer op een vlakke loopband van 8 meter in hun eigen tempo. De loopparameters veranderden niet met de leeftijd. Dit was geen verrassend resultaat, aangezien de deelnemers in hun normale tempo liepen, niet in hun maximale tempo, aldus Dr. Kaufman.
Er waren geen leeftijdsgerelateerde afnames in de krachttests die specifiek waren voor het geslacht. Dit geeft aan dat de grip- en kniekracht van de deelnemers in een vergelijkbaar tempo afnamen. Onderzoekers vonden geen sekseverschillen in de loop- en evenwichttests, wat suggereert dat mannen en vrouwen in gelijke mate werden beïnvloed door leeftijd.
Dr. Kaufman zegt dat mensen stappen kunnen ondernemen om hun evenwicht te trainen. Door bijvoorbeeld op één been te staan, kun je jezelf trainen om je spier- en vestibulaire reacties te coördineren en zo je evenwicht te bewaren. Als je 30 seconden op één been kunt staan, doe je het goed, zegt hij.
“Als je het niet gebruikt, verlies je het. Als je het wel gebruikt, behoud je het,” zegt Dr. Kaufman. “Het is makkelijk te doen. Je hebt er geen speciale apparatuur voor nodig en je kunt het elke dag doen.”